Son Dəqiqə

17-09-2021, 16:38 - Quba regional meşə təsərrüfatı mərkəzində nələr baş verir! Hər ayın axırı nazir müavini gəlib 70-80 min manat rüşvət aparır!Video-fakt

17-09-2021, 09:25 - Saakaşvili Gürcüstana gəlmək üçün Avropa Parlamentinin üzvləri ilə görüş keçirib

17-09-2021, 09:23 - O torpaq sahəsinə görə icra başçısı Mehdi Səlimzadəyə 5000(beş min) mnat rüşvət vermişəm - KORRUPSİYA

16-09-2021, 21:54 - İsmayıllıda bir neçə kəndin avtomobil yolu yenidən keyfiyyətli şəkildə təmir olundu! Fotolar

16-09-2021, 15:32 - "“Bakcell”dən “Pulsuz zəng” adlı yeni məhsul”

16-09-2021, 10:25 - İsmayıllıda vətəndaşlara olan xüsusi diqqət və qayğı davam etdirilir

16-09-2021, 10:23 - İsmayıllıdan olan şəhidin bu gün cənnətdəki ilk ad günü qeyd olunub

16-09-2021, 10:19 - Lerik meşələrinin qənimi Nazir Orucov yenə də qan-qan deyir! Video-audio

15-09-2021, 13:14 - Azərbaycan Respublikasının Prezdenti İLHAM ƏLİYEVƏ

15-09-2021, 13:12 - Nazir Sahil Babayev vərəm xəstəsinin təqaüdünü kəsib Video müsahibə

15-09-2021, 01:31 - Nazir Sahil Babayev ruhi xəstənin təqaüdünü kəsib. Video müsahibə

14-09-2021, 14:12 - "Bakcell abunəçiləri üçün Qarabağ Dirçəliş Fonduna SMS-lə ianə etmək imkanı”

13-09-2021, 15:00 - "Bakcell Azərbaycanın ən sürətli mobil şəbəkəsi elan olundu”

13-09-2021, 02:17 - İsmayıllıda internet yoxdur! Kütləvi narazılıq növbəti problemlərə səbəb olacaq - VİDEO

11-09-2021, 15:59 - İsmayıllıdan olan şəhidin bu gün cənnətdəki ilk ad günü qeyd olunub

9-09-2021, 10:56 - Vətəndaş! Xalq bank saxtakarlıq, fırıldaq, quldurluq və reketliklə məşğuldur - VİDEO

8-09-2021, 01:52 - Təhsil əngəl tanımır

8-09-2021, 01:50 - İsmayıllının İvanovka kəndinin əhalisinin içməli su problemi həll edilmişdir

7-09-2021, 10:29 - Yardımlıda narkotacirlərə niyə dəyib-dolaşan yoxdur?

7-09-2021, 10:27 - Körpəsi alınan ANANIN üsyanı - Balamı mənə vermirlər! Məhkəmənin qərarı icra olunmur!

7-09-2021, 10:13 - Ucar rayonu Alpout kənd sakini Abbasova Mehriban İnqilab qızı tərəfindən ŞİKAYƏT

7-09-2021, 10:09 - Siyəzəndə şəhid oğlu icra başçısı Novruz Novruzov və birinci müavini Aqşin Ağayev barəsində şok ittihamlar səsləndirdi Video

6-09-2021, 00:37 - Mehdi Səlimzadə üzünə qanunsuz əməllərinə görə etiraz etdiyimə görə məndən qisas alır Video

6-09-2021, 00:31 - Siyəzən rayon icra hakimiyyəti başçısının birinci müavini Aqşin Ağayev barəsində şok iddia - Video

3-09-2021, 10:39 - Şuşa Azərbaycan şəhəridir

3-09-2021, 10:39 - Şuşada Molla Pənah Vaqifin məqbərəsinin yenidən ucaldılması bütövlükdə Azərbaycan ədəbiyyatına verilən yüksək dəyərdir

3-09-2021, 00:11 - Ali məktəblərə qəbul imtahanlarında yüksək bal toplayan məzunlarla görüş keçirilib

3-09-2021, 00:08 - Göyçay: Məktəbimiz, yolumuz bərbad, baxanımız yoxdur,10 dəqiqəlik yolu 40 dəqiqəyə gedirik,uşaqlar məktəbdən evə bit-birə gətirirlər...!_ŞİKAYƏT

Azinfo.tv
 Valyuta məzənnəsi

Şuşa Azərbaycan şəhəridir

Tarix:3-09-2021, 10:39

Şuşa Azərbaycan şəhəridir


Şuşa qalası uzun illər boyu Azərbaycanın Qarabağ xanlığının paytaxtı olmuşdur. Şuşa qalasının salınması 1750-1751-ci illərdən hesab edilir. Tarixi mənbələrə görə, 1750-ci ildə hündür, sıldırım dağ üstündə qalanın inşasına başlandı və 1756-1757-ci illərdə tikilib başa çatdırıldı. Qarabağ xanı Pənah Əli xan Şuşanı paytaxt elan edib oranı möhkəmləndirmiş, Qala-şəhərə çevirmişdi. Şəhər bir müddət Pənah Əli xanın şərəfinə “Pənahabad”, sonradan isə “Şuşa qalası” və “Şuşa” adlandırılmışdır.

İngilis səyyah və alimləri C.Morye və R.Burter Şuşanın qədimliyi ilə bağlı dəyərli mülahizələr söyləmişlər. C.Moryenin fikrincə, Şuşa hələ eradan əvvəl insan məskəni olmuşdur. R.Burter isə yazır ki, “Şuşada Qafqazın başqa yerlərində olmayan Avropa şəhərlərindəki kimi daş binalar, daş döşəməli geniş küçələr, qədim Roma hamamlarını xatırladan gözəl hamam qalıqları vardır”. Bütün bunlar Şuşanın hələ çox qədimdən mövcud olması haqqında fikir söyləməyə əsas verir. Tarixi mənbələrdə Şuşanın hətta XIII əsrdə də Azərbaycanın məşhur şəhərlərindən biri olması haqqında faktlar vardır.

XVIII əsrin ikinci yarısından başlayaraq şəhərin əhalisi sürətlə çoxalmış və Şuşa Azərbaycanın mühüm, strateji əhəmiyyətli şəhərlərindən birinə çevrilmişdi. Hələ Pənah Əli xanın dövründə şəhərdə böyük tikinti işləri aparılmış, İbrahimxəlil xanın (1763-1806-cı illər) dövründə isə Qarabağ xanlığı daha da güclənmişdir. Xanlığın ərazisində Əskəran, Ağoğlan qalaları, Şuşa qalasının divarları və s. diqqətəlayiq, strateji əhəmiyyətli qalalar tikilmişdi. Şəhər qısa müddət ərzində xeyli böyümüş, təbii gözəlliyi, hündür binaları və möhtəşəm qala divarları ilə diqqəti cəlb etmişdi.

XVIII əsrin ikinci yarısında Azərbaycanın tarixi, mədəni və strateji əhəmiyyətə malik şəhəri sayılan Şuşa özünün xalçası, ipəyi, parçası və çini qabları ilə dünya bazarları miqyasına çıxmış və bununla da böyük şöhrət qazanmışdı. XVIII əsrin 80-ci illərində şəhərin dövrəsinə möhtəşəm qala divarları çəkilib başa çatdırıldı. Bu dövrdə şəhərdə çoxsaylı sənətkar məhəllələri yaranır, ticarət daha sürətlə inkişaf edirdi. Şuşalı tacirlər Təbriz, Tehran, İsfahan, İstanbul, Bağdad, Səmərqənd, Moskva, Marsel və başqa şəhərlərlə ticarət əlaqələri saxlayırdı. Şəhərdə “Pənahabadi” adlı gümüş sikkələr zərb edilirdi.

Ümumiyyətlə, tarixi mənbələr sübut edir ki, Şuşa qalası tarixən Azərbaycanın Qarabağ xanlığının paytaxtı olmuşdur. XIX əsrin əvvəllərində - 1805-ci il mayın 14-də Qarabağ xanı İbrahim xanla Rusiyanın Qafqaz qoşunlarının baş komandanı general Sisianov arasında Kürəkçay müqaviləsi (“Andlı öhdəlik”) imzalandı. Bununla da Qarabağ xanlığı Rusiyanın tərkibinə daxil oldu və dərhal Qarabağda çarizmin mövqeyini möhkəmlətmək üçün ermənilərin bura köçürülməsinə başlandı.

Qarabağın dağlıq hissəsində erməni əhalisinin xeyli dərəcədə çoxaldılması isə XIX əsrin 20-ci illərində, xüsusilə Cənubi Qafqazın Rusiya tərəfindən işğal edilməsindən sonra baş vermişdir. 1804-1813-cü, 1826-1828-ci illər Rusiya-İran və 1828-1829-cu illər Rusiya-Türkiyə müharibələrinin gedişində, həm də sonralar ermənilərin İran və Türkiyədən kütləvi surətdə Cənubi Qafqaza, o cümlədən Qarabağa köçürülməsi nəticəsində burada onların sayı ilbəil artmağa başladı. Bunu Rusiya ilə İran arasında bağlanmış Gülüstan (12 oktyabr 1813-cü il) və Türkmənçay (10 fevral 1828-ci il) müqavilələri kimi sənədlər də təsdiq edir. 1828-ci ildən sonra Qarabağ bölgəsinin dağlıq hissəsinə İrandan və Türkiyədən rəsmən 124 min (qeyri-rəsmən 200 min) erməni köçürülmüş, bu proses bütün XIX əsr boyunca davam etdirilmiş və bu da demoqrafik vəziyyətə müəyyən təsir göstərmişdir.

Nəticədə Qarabağ bölgəsinin dağlıq hissəsinə köçürülmüş ermənilərə 1923-cü il iyulun 7-də sovet Rusiyasının himayədarlığı və bilavasitə iştirakı ilə Azərbaycan tərkibində Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti (DQMV) adlı status verilmiş və nəticədə bu hadisə Ermənistanın Dağlıq Qarabağa dair gələcək ərazi iddiaları üçün bir vasitə olmuşdur. Qarabağ 1918-1920-ci illərdə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə

Gəncə quberniyasının tərkibində olmuş, 1921-1991-ci illərdə isə Azərbaycan SSR-in ayrılmaz tərkib hissəsi olmuşdur.

XX əsrin 80-ci illərinin ikinci yarısında ermənilər “böyük Ermənistan” ideyasını həyata keçirmək üçün yaranmış vəziyyətdən istifadə edərək Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ bölgəsinə dair yenidən ərazi iddiaları irəli sürdülər. XX əsrin 80-ci illərinin sonu-90-cı illərinin əvvəllərində SSRİ rəhbərliyinin ermənilərə himayədarlığı sayəsində hadisələr getdikcə daha da mürəkkəbləşdi və Ermənistan Respublikası Azərbaycan ərazilərinə hərbi qüvvə göndərərək açıq təcavüzə başladı. 1992-ci ilin əvvəllərindən başlayaraq Ermənistan silahlı qüvvələri bir-birinin ardınca Dağlıq Qarabağda azərbaycanlılar yaşayan sonuncu yaşayış məntəqələrini də işğal etdi.

1992-ci il mayın 8-də Azərbaycanın qədim musiqi və mədəniyyət mərkəzi olan Şuşa şəhərini ələ keçirməklə Ermənistan ordusu tərəfindən bütün yuxarı Qarabağ zəbt olundu. Nəticədə 289 kvadrat kilometr ərazisi, 24 min nəfər əhalisi, 1 şəhər və 30 kənddən ibarət olan Şuşa Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal edildi. Şuşa uğrunda döyüşlərdə 195 nəfər şəhid oldu, 165 nəfər yaralandı, 58 nəfər isə itkin düşdü.

Və nəhayət, 8 noyabr 2020-ci ildə 44 günlük Vətən müharibəsi zamanı digər azad edilmiş torpaqlarımız kimi Şuşa şəhərindən də şanlı ordumuzun qəhrəmanlığı, Ali Baş Komandanımız, qüdrətli Prezidentimiz İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə erməni işğalçıları “iti qovulan kimi” qovuldular. İndi üç rəngli bayrağımız Şuşada, Cıdır düzündə tarixi vüqarla dalğalanmaqdadır.

İndi hər kəs xüsusi qürur duyur ki, Prezident İlham Əliyevin Sərəncamı ilə Şuşa şəhəri Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı elan edilmişdir. Artıq mədəniyyətimizin beşiyi, gözəlliyi, füsunkarlığı ilə dünyanı heyrətə gətirən Şuşanın baş planı hazırlanmış və bu planın həyata keçirilməsi istiqamətində işlər uğurla və sürətlə həyata keçirilməkdədir.

30 avqust 2021-ci il tarixdə ölkə başçısı İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Şuşada olarkən “Qarabağ” hotelinin, Beynəlxalq Hava Limanının, dahi Azərbaycan şairi Molla Pənah Vaqifin büstünün, muzey-məqbərəsinin açılışlarında iştirak etmiş, Xüsusi Nümayəndəliyin yerləşəcəyi inzibati binada aparılan bərpa işləri ilə tanış olmuş, “Otel və Konfrans Mərkəzi”nin təməlqoyma mərasimində iştirak etmişlər.

Bütün bunlar onu göstərir ki, tarixi-mədəni əhəmiyyəti və Azərbaycan xalqı üçün müstəsna dəyərə malik olması Şuşaya xüsusi qayğı və diqqətin göstərilməsini tələb edir. Bəli, doğma Şuşa artıq yüksək inkişaf yolundadır və onun sabahı daha parlaq və nurlu olacaqdır.

Aynur Hüseynova,

Salyan şəhər 2 saylı tam orta məktəbin tarix müəllimi.
Oxunub: 34

XƏBƏR LENTİ
17-09-2021, 16:38 Quba regional meşə təsərrüfatı mərkəzində nələr baş verir! Hər ayın axırı nazir müavini gəlib 70-80 min manat rüşvət aparır!Video-fakt
17-09-2021, 09:25 Saakaşvili Gürcüstana gəlmək üçün Avropa Parlamentinin üzvləri ilə görüş keçirib
17-09-2021, 09:23 O torpaq sahəsinə görə icra başçısı Mehdi Səlimzadəyə 5000(beş min) mnat rüşvət vermişəm - KORRUPSİYA
16-09-2021, 21:54 İsmayıllıda bir neçə kəndin avtomobil yolu yenidən keyfiyyətli şəkildə təmir olundu! Fotolar
16-09-2021, 10:25 İsmayıllıda vətəndaşlara olan xüsusi diqqət və qayğı davam etdirilir
16-09-2021, 10:23 İsmayıllıdan olan şəhidin bu gün cənnətdəki ilk ad günü qeyd olunub
16-09-2021, 10:19 Lerik meşələrinin qənimi Nazir Orucov yenə də qan-qan deyir! Video-audio
15-09-2021, 13:14 Azərbaycan Respublikasının Prezdenti İLHAM ƏLİYEVƏ
15-09-2021, 13:12 Nazir Sahil Babayev vərəm xəstəsinin təqaüdünü kəsib Video müsahibə
15-09-2021, 01:31 Nazir Sahil Babayev ruhi xəstənin təqaüdünü kəsib. Video müsahibə
13-09-2021, 02:17 İsmayıllıda internet yoxdur! Kütləvi narazılıq növbəti problemlərə səbəb olacaq - VİDEO
11-09-2021, 15:59 İsmayıllıdan olan şəhidin bu gün cənnətdəki ilk ad günü qeyd olunub
9-09-2021, 10:56 Vətəndaş! Xalq bank saxtakarlıq, fırıldaq, quldurluq və reketliklə məşğuldur - VİDEO
8-09-2021, 01:52 Təhsil əngəl tanımır
8-09-2021, 01:50 İsmayıllının İvanovka kəndinin əhalisinin içməli su problemi həll edilmişdir
7-09-2021, 10:29 Yardımlıda narkotacirlərə niyə dəyib-dolaşan yoxdur?
7-09-2021, 10:27 Körpəsi alınan ANANIN üsyanı - Balamı mənə vermirlər! Məhkəmənin qərarı icra olunmur!
7-09-2021, 10:13 Ucar rayonu Alpout kənd sakini Abbasova Mehriban İnqilab qızı tərəfindən ŞİKAYƏT
7-09-2021, 10:09 Siyəzəndə şəhid oğlu icra başçısı Novruz Novruzov və birinci müavini Aqşin Ağayev barəsində şok ittihamlar səsləndirdi Video